Diversiteit

Uit FOSwiki
Ga naar: navigatie, zoeken


Wat & waarom[bewerken]

Werken aan diversiteit is hot! Maar wat wordt daar precies mee bedoeld? En waarom is werken aan diversiteit zo belangrijk? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Het begrip ‘diversiteit’ kan je namelijk op verschillende manieren invullen.

Diversiteit ... what’s in a name?[bewerken]

Diversiteit is een erg ruim begrip. Het verwijst naar alle mogelijke gelijkenissen en verschillen tussen mensen. Die gelijkenissen en verschillen kunnen zich voordoen in godsdienst, politieke voorkeur, etnische achtergrond, cultuur, sociale klasse, schoenmaat, haarkleur, favoriete Facebookgroep, …. Als we die invulling gebruiken, zien we dat er in elke eenheid reeds een diversiteit aan leden zit. Iedereen is immers uniek.

Toch is het belangrijk te beseffen dat niet elk verschil even hard doorweegt. In onze samenleving zijn er bepaalde verschillen die een grotere invloed hebben op je leven dan anderen. Dat komt omdat die verschillen ertoe leiden dat je een andere plek in de samenleving krijgt. Een plek waarin je meer - of net minder - macht hebt dan anderen. Zo zie je bijvoorbeeld nog steeds meer mannen dan vrouwen in beslissingsorganen van bedrijven en kom je relatief meer autochtonen dan allochtonen tegen in de politiek.

Ook in de jeugdbeweging zien we dat steeds opnieuw dezelfde groepen uit de boot vallen. Uit onderzoek is gebleken dat kinderen en jongeren uit lagere sociaal-economische klassen veel minder vaak lid zijn van jeugdwerkverenigingen. Ook zien we veel minder jongeren uit het BSO dan uit het ASO en veel minder allochtone dan autochtone jongeren in onze jeugdbewegingen. Welke factor de grootste invloed heeft op de lagere deelnamegraad aan het jeugdbewegingsleven, blijft onduidelijk. Het gaat hier in vele gevallen trouwens over dezelfde groep mensen.

Is dat een probleem?[bewerken]

We vinden het een probleem dat er zo’n duidelijk onderscheid is in die deelnamecijfers, want alle kinderen & jongeren hebben recht op een toffe en zinvolle vrijetijdsbesteding, zoals het jeugdwerk. Elk kind en elke jongere moet z’n plekje kunnen vinden in het brede vrijetijdsaanbod. Sommigen zullen zich thuis voelen in de scouts, anderen gaan liever naar het jeugdhuis of de voetbal en nog anderen voelen zich kiplekker in een allochtone zelforganisatie. Het belangrijkste is dat elk kind of elke jongere een plekje kan vinden waar hij of zij zich volledig kan ontplooien.

Niet alleen is die ontplooing een recht voor alle kinderen & jongeren. Deelname aan het jeugdwerk heeft ook een invloed op je machtspositie in de samenleving. Op het eerste zicht lijkt het jeugdwerk misschien niet de plek waar je veel macht krijgt of uitoefent, toch is dit meer het geval dan je denkt. Samen bepalen jullie hoe jullie eenheid draait en hoe beslissingen genomen worden. Vanuit je eenheid zet je misschien wel de stap naar de jeugdraad in je gemeente of de Algemene Vergadering van FOS. Daardoor weeg je niet alleen rechtstreeks op het beleid, maar stapsgewijs leer je ook allerlei vaardigheden die je helpen om later je zegje te doen in onze samenleving. Je leert samenwerken, vergaderen en tot een compromis komen. Allemaal vaardigheden die je veel sterker maken in je dagelijkse leven en die je helpen om stand te houden in onze complexe samenleving.

Gelukkig is scouting lang niet de enige plek waar je veel plezier kan maken en tegelijkertijd een aantal vaardigheden aanleert, over waarden nadenkt en jezelf ontplooit. Ook andere vormen van jeugdwerk/vrijetijdsbesteding leveren hier een belangrijke bijdrage. Dat niet alle jongeren bij de scouts zitten, is dus geen probleem. Het wordt pas een probleem wanneer bepaalde groepen in de samenleving maar moeilijk aansluiting vinden bij eender welke vorm van zinvolle vrijetijdsbesteding of wanneer kinderen en jongeren die wel naar onze beweging willen komen zich om één of andere reden niet welkom voelen of de stap tot aansluiten te groot is. En dat is helaas nog vaak het geval. In het jeugdwerk versterken we hierdoor vooral de kinderen die al sterk staan en niet diegenen die momenteel weinig stem hebben in onze samenleving. Ongewild vergroten we dus met z’n allen de kloof tussen kansrijke en kansarme kinderen.

Hoe komt dat nu?[bewerken]

Om een samenleving goed te laten functioneren bestaan er tal van maatschappelijke instellingen, zoals de school, de politie, het OCMW, het jeugdwerk, .... Die instellingen garanderen en beschermen de basiswaarden en -normen waarop een samenleving gebaseerd is en dragen ze uit. Op zich klinkt dat goed. Alleen zijn binnen onze samenleving die heersende waarden en normen voornamelijk door de middenklasse bepaald. Daardoor vinden andere groepen vaak moeilijker aansluiting bij het bestaande aanbod. Ze komen vaker in aanraking met het negatieve aanbod van de instellingen (bv. straf, een boete, controles of schorsing) en genieten minder van het positieve aanbod (een goede opleiding, bescherming, financiële ondersteuning, een leuke en leerrijke vrijetijdsbesteding).

Ook onze scoutsbeweging is een maatschappelijke instelling. Het is dan ook geen neutrale vereniging, maar gebaseerd op een hele set waarden en normen. Je vindt ze letterlijk in onze Fundamenten en in de Wet & belofte. Dat willen we niet laten vallen, want het maakt ons tot een sterke beweging. Het zijn dingen waar wij in geloven en achterstaan, waar we ons op willen baseren en die we willen doorgeven. Zonder onze waarden heeft scouting geen zin en geen doel meer.

Normen zijn de geschreven en ongeschreven regels waaraan de leden van een sociale groep geacht worden zich te houden. Die normen zijn gebaseerd op waarden, maar dezelfde waarde kan zich makkelijk vertalen in heel verschillende normen. En dat verliezen we wel eens uit het oog. We oordelen vaak snel over kinderen & jongeren die er andere normen op na houden en stellen ons vaak geen vragen over waarom we een bepaalde norm opleggen.

Conclusie[bewerken]

Voor ons als scoutsbeweging betekent dat dat we er niet moeten naar streven elk kind met onze werkvorm te bereiken maar wel dat onze werkvorm voor elk kind even toegankelijk is. We kunnen dit enkel stellen wanneer we er tegelijkertijd ook naar streven dat er voor de kinderen die we niet bereiken met onze werkvorm een andere werkvorm is die hen wel ligt. Hiervoor is samenwerking met de andere jeugdwerkvormen cruciaal. Het is een taak van het jeugdwerk en het ruimere vrijetijdsaanbod om zo divers te zijn dat iedereen er zijn plekje kan vinden. En dat is een gedeelde verantwoordelijkheid. Zowel op lokaal als op Vlaams niveau kunnen we daar aan meehelpen. Door zelf zo veel mogelijk jongeren te bereiken, maar ook door ons te laten horen als we denken dat bepaalde doelgroepen overal uit de boot vallen.

Diversiteit in de FOS-praktijk[bewerken]

FOS Open Scouting is een actief pluralistische scoutsbeweging. Dat actief pluralisme heeft een grote invloed op de manieren die wij kiezen om rond diversiteit aan de slag te gaan.

Omgaan met de bestaande diversiteit[bewerken]

Actief pluralisme is méér dan toelaten en aanvaarden dat je leden niet allemaal dezelfde zijn. Het betekent dat je moeilijkheden die deze diversiteit oplevert niet uit de weg gaat. Het betekent dat je als leiding, samen met je leden op zoek gaat naar de verrijking die deze diversiteit kan opleveren. Actief pluralisme betekent dat je de diversiteit in je groep niet zomaar tolereert, maar dat je ze actief verkent.

Samenleven en –spelen in een tak en eenheid loopt niet altijd van een leien dakje. Omgaan met diversiteit is een verrijking, maar soms ook een uitdaging. Pesten en kliekjesvorming, uitsluiten en ruziemaken, groepsnormen over wat hip & cool is, ... het zijn allemaal dingen waar je als leiding mee moet leren omgaan.

Omgaan met diversiteit begint met de kwaliteit van je eigen leidinggeven te verbeteren, door meer aandacht te hebben voor de verschillen in je tak. Zo krijgt ieder van je leden de kans om zich volledig te ontplooien en kunnen onverwachte, maar boeiende talenten opduiken die een verrijking vormen voor je werking. Ook je leden, zowel individueel als als groep, moeten hiermee leren omgaan. Als leid(st)er heb je een belangrijke rol om ze hierin te begeleiden en te ondersteunen.

Je doelgroep verbreden[bewerken]

Als scoutsbeweging streven we er niet naar om met onze werkvorm elk kind te bereiken. We vinden echter wel dat onze werkvorm voor elk kind even toegankelijk moet zijn. Actief pluralisme is méér dan zeggen dat iedereen welkom is en dat er niemand uitgesloten mag worden, want dat is nogal makkelijk. Actief pluralisme wil zeggen dat we een actief beleid voeren om nieuwe mensen te bereiken en om onze werking aantrekkelijk te maken voor die nieuwelingen. We willen dat elk kind of elke jongere zich bij ons op z’n plaats kan voelen, dat ieders mening, geloofsovertuiging, afkomst of wat dan ook gerespecteerd en gewaardeerd wordt. We willen dat scouting voor elk van onze leden een positieve én leerrijke ervaring is. En daar is vaak meer voor nodig dan enkel ‘open staan’. Het is op zoek gaan naar onderliggende oorzaken, steeds weer bijleren en jezelf in vraag stellen en extra inspanningen leveren.

Uiteraard zou het mooi zijn als iedere FOS-eenheid een spiegel van haar buurt, dorp of gemeenschap zou vormen. Helaas is dat niet steeds even vanzelfsprekend. Eenheden worden volledig gedragen door jonge vrijwilligers die een groot deel van hun vrije tijd in de werking investeren. Actief op zoek gaan naar nieuwe leden uit alle lagen van de bevolking en er voor zorgen dat ze zich helemaal thuis voelen binnen je groep vergt een grote inspanning. Nadenken over de draagkracht van je groep, voldoende ondersteuning zoeken en haalbare doelstellingen formuleren zullen dus belangrijke stappen zijn in het proces. Want je doelgroep verbreden is pas een goede zaak als je nieuwe leden ook de kans kan geven om binnen de scouts positieve ervaringen op te doen.

Anderen ontmoeten[bewerken]

Iedereen verenigen in één beweging is onbegonnen werk en bovendien niet wenselijk. In een pluralistische samenleving leven mensen met verschillende culturen en overtuigingen, verschillende waarden en normen samen. En mensen verenigen zich nu eenmaal graag met gelijkgestemden.

Pluralistisch zijn betekent dat we erkennen dat er binnen onze samenleving niet één juiste set van normen en waarden is. De waarden en normen van de ene groep zijn niet beter, hoogwaardiger of juister dan de andere. Daarom willen we graag de dialoog aangaan met ‘die ander’. We willen onze waarden en fundamenten kritisch bekijken en onszelf in vraag durven stellen. Actief pluralisme is méér dan aanvaarden dat er verschillende groepen zijn in onze samenleving. Het betekent actief op zoek gaan naar ontmoetingsmomenten, streven naar het doorbreken van barrières tussen mensen en groepen. Het betekent dat je in contact treedt met andere groepen, dat je uitwisselt en van elkaar leert. Het is door de ontmoeting en dialoog met anderen, dat je de ander kan leren kennen en waarderen. Leer op een informele manier met en van elkaar door samen een spel te spelen, op weekend te gaan of gewoon door bij elkaar op bezoek te gaan. Luister en leer! En wie weet blijkt het water wel minder diep te zijn dan je dacht.

Bewustwording & sociale actie[bewerken]

Aan die maatschappelijke ongelijkheid kunnen wij misschien niet veel veranderen, maar we kunnen er wel onze ogen voor openen en onze stem laten horen. Actief pluralisme is namelijk méér dan in je eigen wereldje blijven. Het is de hand reiken naar je omgeving. Het is aandacht hebben én vragen voor thema’s als maatschappelijke ongelijkheid. Het betekent dat je bijdraagt aan het maatschappelijk debat en dat je aandacht vraagt voor wat je belangrijk vindt. Het is stilstaan bij en een mening vormen over. Het is onze scouts en gidsen helpen opgroeien tot kritische volwassenen.

Als scouts & gidsen zitten we in een goede positie om in de samenleving aandacht te vragen voor relevante maatschappelijke thema’s. We zijn zichtbaar, hebben een krachtige stem en er wordt naar ons geluisterd. Als we bezig zijn over het thema diversiteit en sociale ongelijkheid hebben we echter vaak de neiging om ‘over’ mensen te praten in plaats van ‘met’ hen. Het is veel zinvoller om in dialoog te gaan en samen aandacht te vragen voor wat je bezig houdt.