De FOS-methode

Uit FOSwiki


Deze pagina is een onderdeel van de pagina De Fundamenten van FOS Open Scouting.


Het is duidelijk dat FOS Open Scouting veel wil bereiken met haar leden. Gelukkig hebben we ook een duidelijke kijk op hoe we dat willen bereiken. Door te werken in leeftijdsgroepen, gebruik te maken van de scoutsmethode, een leuk en gevarieerd activiteitenaanbod aan te reiken en ontmoeting centraal te plaatsen, bieden we onze leden alle kansen om steeds weer te groeien.

Ontmoeting staat centraal

FOS Open Scouting bevindt zich in een erg diverse samenleving met kinderen en jongeren in alle maten en vormen, kleuren en gewichten: jongens en meisjes met andere interesses, een andere afkomst, een andere achtergrond, andere talenten. Als actief pluralistische organisatie streven we ernaar iedereen gelijkwaardig en respectvol te laten samenleven en willen we uit deze diversiteit zoveel mogelijk meerwaarde halen. Dat proberen we in de praktijk op verschillende manieren te bereiken.

Co-educatie

Kinderen en jongeren kunnen erg veel van elkaar leren door samen in groep te zijn. Door te kiezen voor co-educatie geven we hen de kans om binnen de groep een diversiteit aan leeftijdsgenoten te ontmoeten. In al onze eenheden en leeftijdsgroepen kiezen we voor een gemengde werking waarin meisjes en jongens met verschillende interesses, talenten, overtuigingen, afkomst en achtergrond samen opgroeien.

We zoeken activiteiten op maat van al die verschillende interesses, mogelijkheden en groeikansen. Op die manier ontdekken scouts en gidsen dat er essentiële verschillen zijn, maar ook dat we gelijkwaardig zijn, elkaar kunnen aanvullen en versterken en van elkaar kunnen leren. Samenwerken, -leven en –spelen kan tot botsende meningen leiden, maar levert boven alles heel boeiende ervaringen op.

Lees meer op de pagina Co-educatie.

Ontmoeting buiten de groep

We gaan ook actief op zoek naar ontmoeting buiten de groep. We spelen samen met andere verenigingen in de buurt, verkennen andere wijken, maken kennis met andere eenheden of werken mee aan een lokaal project van een welzijnsorganisatie. Kortom, via ontmoeting leren we onze leden om te gaan met diversiteit en bezorgen we hen zoveel mogelijk verrijkende ervaringen.

Lees meer op de pagina Ontmoeting buiten de groep.

Ontmoeting op internationaal niveau

Ook over de landsgrenzen heen kunnen we onze blik verruimen. Door te gluren bij de buren leren we hoe anderen leven en scouting & guiding beleven. Daaruit nemen we nieuwe ideeën mee voor onszelf en onze werking.

Lees meer op de pagina Ontmoeting op internationaal niveau.

Scoutsmethode

Scouting wil kinderen en jongeren uitdagen om nieuwe dingen te proberen en om hieruit te leren. Het hoeft niet volgens het boekje, maar mag met vallen en opstaan. Zo boetseren ze hun eigen toekomst. Om dat leerproces te stimuleren wordt wereldwijd door scouts- en gidsenbewegingen gebruik gemaakt van de scoutsmethode.

De scoutsmethode is een samenhangend geheel, bestaande uit verschillende elementen: wet & belofte, persoonlijke groei, leren door te doen, teamwork, symbolen/thema’s/ceremonies, natuur en begeleiding.

Elk element heeft een eigen functie en het is maar door alle elementen samen en in relatie met elkaar te gebruiken dat je een stimulerende omgeving creëert waarin kinderen en jongeren aan hun totale persoonlijke ontwikkeling kunnen werken.


Wet & belofte

Wet & belofte zijn een vertrekpunt om te werken rond waarden & engagement. Door het afleggen van de belofte nemen leden een engagement op tegenover zichzelf, de groep en de samenleving.

De scouts- en gidsenwet vormt een leidraad in het ontwikkelen van een eigen set waarden en het opstellen van leefregels in de groep. Door samen regelmatig actief en kritisch met deze waarden en leefregels aan de slag te gaan, staan scouts en gidsen stil bij hoe ze het groepsleven kunnen regelen. Zo beseffen ze ook welke verantwoordelijkheid ze ten opzichte van elkaar opnemen.

Lees meer op de pagina Wet & belofte.

Persoonlijke groei

Binnen scouting dagen we scouts en gidsen uit om hun grenzen te verleggen en hun mogelijkheden te ontwikkelen. We geven hen stimulansen die hen er toe aanzetten om hun groeikansen te benoemen en zelf te kiezen wat ze willen bereiken. Hierdoor ontwikkelen ze de motivatie om sturing te geven aan hun eigen groei en er verantwoordelijkheid voor op te nemen.

Met de hulp van leiding en leeftijdsgenoten zoeken ze uit hoe ze die doelstellingen kunnen bereiken. Door aan te sluiten bij wat ze reeds kunnen en voldoende begeleiding te voorzien bij wat ze nog niet kunnen, zorgen we ervoor dat dit een succeservaring wordt. Zo leren ze nieuwe mogelijkheden kennen, verruimen ze hun blik en worden ze gestimuleerd om zelf steeds weer op zoek te gaan naar nieuwe kennis en vaardigheden. Met vallen en opstaan en op eigen tempo brengen ze dit in de praktijk. Op een positieve manier leren ze uit fouten.

Ze krijgen erkenning voor de vooruitgang die ze maken en bouwen hierdoor zelfvertrouwen op. Van daaruit kunnen ze weer op zoek naar nieuwe uitdagingen. Stap voor stap groeien ze uit tot wie ze zelf willen zijn.

Lees meer op de pagina persoonlijke groei.

Leren door te doen

Scout en gidsen leren binnen scouting verschillende soorten vaardigheden door ze te doen, aan den lijve te ondervinden, zelf mee te maken en in de praktijk uit te proberen.

Door hen te laten stilstaan bij hun ervaringen (hoe is dit geweest, wat betekent dit voor mij en voor de groep, wat neem ik mee) stimuleren we een ervaringsgericht leerproces. Op die manier ondersteunen we scouts en gidsen om uit dagdagelijkse activiteiten datgene te leren dat voor hen persoonlijk relevant is.

Lees meer op de pagina leren door te doen.

Teamwork

Binnen scouting werken we met kleine groepjes die we bewust samenstellen. In burchten, pelsjes, nesten, patrouilles en kwartieren werken leeftijdsgenoten samen als een team.

Door intensief samen te werken ontdekken de leden van het team elkaars kwaliteiten. Die kwaliteiten krijgen een gelijkwaardige plaats binnen de groep en iedereen krijgt de kans om op basis van de eigen talenten verantwoordelijkheden op te nemen. Op die manier leren scouts en gidsen waarvoor ze op elkaar kunnen rekenen, wat ze van elkaar kunnen leren en hoe ze zelf kunnen bijdragen tot de groep. Dit stimuleert het groepsgevoel en de verbondenheid. Het samenleggen van al die kwaliteiten stelt de groep in staat om veel meer te bereiken dan elk van de groepsleden apart zou kunnen.

Door samen activiteiten en avonturen te ondernemen groeit het wederzijds vertrouwen. Ze dragen zorg voor anderen en ervaren de zorg van anderen. Door verantwoordelijkheid voor elkaar op te nemen, versterkt de teamgeest en bouwen ze een duurzame band met elkaar op.

Afhankelijk van de leeftijd krijgen de teams steeds meer inbreng en verantwoordelijkheid. Ze nemen bijvoorbeeld samen democratische beslissingen over de organisatie van het groepsleven en de keuze van activiteiten. In kleine groep durven ze makkelijker hun gevoelens en hun mening te uiten en bij te dragen tot groepsbeslissingen. Als groep en als individu in de groep nemen ze de verantwoordelijkheid om die beslissingen uit te voeren. Door deze manier van werken leren ze – onder het wakende oog van de leiding – luisteren naar elkaar, compromissen maken, conflicten oplossen, zichzelf uitdrukken, beslissingen maken en er de gevolgen van dragen.

Lees meer op de pagina teamwork.

Symbolen, thema's & ceremonies

Binnen scouting werken we vaak rond abstracte ideeën zoals respect, verbondenheid en engagement. Dat zijn geen eenvoudige onderwerpen om over te brengen naar kinderen en jongeren. Daarom maken we gebruik van symbolen, thema’s en ceremonies om abstracte ideeën herkenbaar voor te stellen.

VOORBEELD
In het logo van de wereldbeweging symboliseert de platte knoop de verbondenheid in de beweging.

Door verder te bouwen op de fantasie, zin voor avontuur, creativiteit en inventiviteit van jongeren is het een bruikbaar middel om moeilijke onderwerpen aan te kaarten. Gebruik maken van symbolen kan kinderen en jongeren helpen om de scoutsgedachte te begrijpen, zich ermee te identificeren en stil te staan bij de achterliggende waarden.

VOORBEELD
Een kampthema zoals “New Yorkse straatbendes” kan je helpen om thema’s als verbondenheid, eer, plaats in samenleving, … aan te kaarten bij jongeren.

Kinderen & jongeren kunnen zich enkel identificeren met symbolen, thema’s en ceremonies die aansluiten bij hun leefwereld. Door ze regelmatig te vernieuwen, blijven we aansluiting vinden met de huidige leefwereld van onze leden.

Lees meer op de pagina symbolen, thema's en ceremonies.

Natuur

De vrije natuur is een aangename en avontuurlijke omgeving en zit boordevol uitdagingen. Het leven in de natuur stelt scouts en gidsen voor kleine en grote levensechte problemen en stimuleert hen om vindingrijke oplossingen te bedenken. Om die uitdagingen het hoofd te bieden, wordt het vaak vanzelf noodzakelijk om samen te werken en op elkaar te rekenen.

Het contact met de natuur helpt ook om terug te keren naar wat essentieel is in het leven. Ze vormt dan ook een ideale omgeving om bezig te zijn met zingeving. Het uitzicht over zee, de wind in de bomen, de wonderen der natuur, … doen ons op een andere manier naar de wereld en het leven kijken.

Om al die redenen is de natuur onze favoriete speelomgeving. Helaas zijn er heel wat factoren die de natuur bedreigen. Door een intensief contact met de natuur willen we jongeren doen inzien dat het noodzakelijk is om respectvol gebruik te maken van de natuur en ons milieu te beschermen. In kleine groep, maar ook wereldwijd dragen we samen ons steentje bij aan de bescherming van het milieu en strijden we voor het behoud ervan.

Lees meer op de pagina natuur.

Begeleiding

Verantwoordelijkheid, inspraak, zelfsturing, … leden hebben binnen scouting veel eigen inbreng. Toch kunnen ze niet zonder hun leiding. Zonder leiding geen scouting, dat is logisch. De leiding speelt binnen de werking een unieke en belangrijke rol:

  • Leiding bouwt een band op met de leden en helpt hen om zich te ontwikkelen. Ze ondersteunt de leden in het benoemen van hun kwaliteiten en groeikansen.
  • Leiding stimuleert het leerproces door prikkels te geven, nieuwe ideeën aan te reiken en de leden te laten stilstaan bij hun ervaringen. Ze kiest bewust een gevarieerd aanbod aan activiteiten dat kansen biedt aan alle leden om uit te blinken en te groeien.
  • Leiding begeleidt het groepsproces en draagt er zorg voor dat iedereen binnen de groep zich goed voelt.
  • Leiding draagt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden en voor het vlot verloop van de activiteiten.

Leid(st)er ben je dus vrijwillig, maar het is zeker niet vrijblijvend. Gelukkig sta je er niet alleen voor. Samen met je medeleiding werk je in groep aan een gemeenschappelijk doel en kan je de verantwoordelijkheid delen. Meer ervaren leiding helpt de nieuwelingen, terwijl de nieuwelingen in ruil frisse ideeën in de groep smijten. Op die manier blijf je ook als leid(st)er voortdurend groeien.

Lees meer op de pagina begeleiding.

Takwerking

FOS Open Scouting is er voor alle kinderen en jongeren vanaf 6 jaar. We splitsen onze werking op in takken. Een tak focust zich op een bepaalde leeftijdsgroep waardoor het makkelijker is om de activiteiten af te stemmen op de leefwereld en de mogelijkheden van de scouts en gidsen. Elke tak heeft een eigen stijl, met specifieke afspraken, ideeën en activiteiten. Op die manier kunnen we deze Fundamenten vertalen naar concrete activiteiten op maat van elke leeftijdsgroep. Zo dagen we onze leden uit om stap voor stap een groeipad te doorlopen.

Bevers-Zeehonden - 5 & 7 jaar

Bevers-Zeehonden worden ondergedompeld in een wereld waar fantasie en spelen met de andere leden centraal staan. Jonge Bevers en Zeehonden zijn nog sterk op zichzelf gericht. Binnen FOS Open Scouting leren ze geleidelijk aan samen te werken met anderen door elkaar te helpen. Ze ontdekken dat de wereld groter is dan hun eigen leefwereld.

De leiding zorgt voor een gevoel van geborgenheid. Structuur, regelmaat en veiligheid zijn de hoekstenen van een goede Bever-Zeehondenwerking.

Welpen - 8, 9 & 10 jaar

Welpen zijn onvermoeibaar en kunnen eindeloos ravotten in een vriendschappelijke, speelse sfeer. De leiding zorgt voor spelen vol avontuur en actie. Een vleugje competitie zorgt ervoor dat de Welpen hun talenten ontdekken en hun grenzen verleggen. Wanneer het mis gaat, kunnen Welpen hevig reageren. Door hen hierover in gesprek te laten gaan leert de leiding hen stilstaan bij waarden als respect, eerlijkheid en rechtvaardigheid.

Door nestwerking komen de Welpen in contact met de eerste vormen van verantwoordelijkheid, inspraak en teamwork. Het groepsgevoel bloeit, want Welpen ontdekken dat ze door samen te werken meer kunnen bereiken dan alleen.

Wolven - 10 & 11 jaar - optionele tak

De Wolventak is een optionele tak. Eenheden die hiervoor kiezen 'knabbelen' wat leden af van de Welpentak en van de JongVerkenners/JongGidsen-Aspirantentak. Zij kiezen ervoor om af te stappen van twee driejarige werkingen en gaan aan de slag met 3 kleinere groepen met een beperkter leeftijdsverschil.

De Wolventak legt dus de basis voor de JVG-jaren, waarbij de leden verantwoordelijkheid zullen dragen over hun eigen leefwereld op kamp. Op een speelse manier wordt er gewerkt aan verantwoordelijkheidszin, samenwerking en het probleemoplossend denkvermogen. Uitdagende spelen en elkaar steeds beter leren kennen staan centraal binnen de wolvenwerking. Wolven proeven ook voor het eerst écht van verantwoordelijkheid en inspraak door in groepen te werken. Daarnaast komen ze voor het eerst in contact met techniekenwerking: de basistechnieken worden grondig en vaak uitgelegd en bijgeschaafd.

Jongverkenners/Jonggidsen-Aspiranten – 11, 12 & 13 jaar

De JVG’s-Aspiranten proeven voor het eerst écht van verantwoordelijkheid en inspraak. Ze spelen en werken in patrouilles of kwartieren, waarin de ouderen de jongere takgenoten helpen groeien. Elke JVG-Aspirant gaat op zoek naar een eigen plek binnen de groep.

JVG’s-Aspiranten krijgen de kans zichzelf te ontplooien en hun persoonlijke talenten verder te ontwikkelen. Ze leren allerlei nieuwe vaardigheden, zoals sjorren, vuur maken, roeien en andere typische scoutstechnieken. Ze krijgen de ruimte om zich zorgeloos uit te leven en bewandelen de dunne lijn tussen vrijheid en verantwoordelijkheid.

JVG’s-Aspiranten ontdekken de wereld en vinden bij de scouts een boeiende, hedendaagse en creatieve kijk. Die helpt hen om op te groeien tot open, kritische en bewuste jongeren.

Verkenners/Gidsen-Juniors – 14 & 15 jaar

Voor VG’s-Juniors is scouting een duidelijk engagement dat steeds minder gestuurd wordt door hun ouders. Ze kiezen bewust voor de fun & amusement die scouting hen biedt. Vaak ontstaan intense vriendschappen.

Samen met hun leid(st)ers vormen ze een hechte groep waarin openheid, wederzijds respect en vertrouwen op de eerste plaats komen. Ze kunnen oprecht zichzelf zijn, vrijuit babbelen en van gedachten wisselen. Deze ongedwongen context is erg belangrijk om zich ook tijdens hun puberteit verder te ontwikkelen.

VG’s-Juniors zijn ondanks hun groeiende zelfstandigheid, nog erg onervaren. Hun leid(st)ers helpen hen op weg naar volwassenheid door een stimulerende omgeving te creëren waarin ze fouten kunnen maken, experimenteren en dromen.

Seniors – 16 (& 17) jaar

Seniors beleven een of twee onvergetelijke jaren, als ze daar tenminste zelf voor zorgen. Ze krijgen geen kant-en-klare programma’s aangeboden, maar moeten zelf aan de slag. Ze kiezen samen enkele jaarprojecten en dragen grotendeels zelf de verantwoordelijkheid voor de goede afloop ervan. Ze zoeken het (buitenlands) avontuur op, beleven kicks en gaan op zoek naar hun eigen mogelijkheden en grenzen. De leiding houdt een oogje in het zeil, maar hun rol verschuift steeds meer naar die van moderator.

Seniors vormen een hecht groepje. Ze kennen elkaar vaak al heel lang en hebben een zeer intense band. Met deze verbondenheid staat of valt hun hele werking. Om hun doelen te bereiken, kunnen ze immers niet anders dan intensief samenwerken.

Leiding - 17 / 18 jaar en ouder

De leiding van FOS Open Scouting is een mix van mensen en ideeën, motivaties en hobby's, stijlen en imago's. Toch hebben FOS-leid(st)ers één ding met elkaar gemeen: de wil om kinderen en jongeren de wereld te helpen ontdekken. Dat doen ze in vriendschap en vertrouwen met elkaar. In leiding staan is ook groeien. Je leert jezelf in vraag stellen, je leiderschapsstijl aanpassen, engagementen en verantwoordelijkheden opnemen, elkaars sterke en zwakke punten kennen. Samen bouw je een toffe groep uit.

Stam & vrijwilligers - 17 / 18 jaar en ouder

FOS Open Scouting zou niet kunnen draaien zonder de vele vrijwilligers die op alle niveaus de federatie ondersteunen. Na je leid(st)erscarrière hoeft het scouts- en gidsenleven dus niet op te houden. Ook sommige Seniors kiezen er bewust voor om niet in leiding te gaan, maar wel een ander engagement binnen de eenheid op te nemen.

Zowel op eenheidsniveau als op nationaal niveau zijn er verschillende mogelijkheden om een ander of beperkter engagement op te nemen: meedraaien in de stamwerking, lid worden van het steuncomité of nationaal vrijwilliger worden. Zo gaat soms moeizaam opgedane expertise niet verloren en kun je ook als oud-leid(st)er blijven groeien en je blijven inzetten voor scouting en guiding.


De Fundamenten van FOS Open Scouting - Basispijlers - Groeidomeinen - De FOS-methode