Houding van de moderator

Uit FOSwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Modereren versus leiding geven

Eigenlijk is modereren een vorm van leiding geven. Zelf de leiding in handen nemen zit er niet meer in, het is eerder Seniors stimuleren om dit te doen. Vanzelfsprekend gebeurt dit binnen een gestructureerd kader. Het parallel van de auto: 'De Seniors zijn de motor en de chauffeur, de moderator is de noodchauffeur die ingrijpt indien nodig'.

Kwaliteiten van een moderator

  • moderator
  • genoeg capaciteit
  • eerlijk
  • open
  • ENTHOUSIAST
  • kennis van groepsdynamica
  • goed met groepen
  • ...

Moderator zijn is een constante evenwichtsoefening. Het ene moment zijn de Seniors ontzettend gemotiveerd het ander moment megalui.

Hoe stimuleer je de groep? Hoe bewerk je individuen?

(schema TOKA: ervaringslijn en motiveringsindeling)

  • Peilen naar capaciteiten
  • Seniors die de rest van de groep op sleeptouw nemen
  • Voortbouwen op de doeners
  • Laten blijken aan de minder gemotiveerden dat komen belangrijk is en de fun maken belangrijk is.
  • Iemand die supergemotiveerd is maar het doel te hoog stelt voldoende tussenpunten stellen: structuur geven
  • Als moderator duidelijk laten blijken dat er geen plan B klaarligt door de leiding voorbereid, ze eerst laten doen en, indien nodig, gericht en gepast ingrijpen.
  • Doel samen met de seniors stellen met voldoende tussenstappen zodat de moderators kunnen bijsturen.
  • Ongemotiveerd iemand: motiveren en structuur geven.
  • Doel is de mount blanc beklimmen: voor de ene is het probleem van klimmen op zich de ander wil direct de mount everest beklimmen (motivatie versus ervaring), bram schrijft dit uit en vraagt feedback erover aan de takwerkgroep.

Magische woorden: op maat werken, laat ze doen, laat ze plannen/voorbereiden, pas dan tips en ideeën geven om het toch iets vlotter te laten verlopen of ze dat zelf laten inzien. Doel voor ogen stellen zodat ze ernaar kunnen werken.

De moderator als begeleider

VOORBEELD

"Als er maar goede projecten zijn, dan lukt het wel." "Als de financiën perfect geregeld zijn, dan kan er niets misgaan." "Als het seniorlokaal er maar staat, dat is het belangrijkste." "Als de meisjes niet ongewenst zwanger geraken en de jongens niet dronken een bushokje vernielen tijdens een hike, dan gaat de rest vanzelf..."


Bovenstaande uitspraken kunnen dan wel belangrijk lijken, doch begeleiding geven is wel wat meer : het gaat om begeleiden van mensen. Het gaat om de relatie die de moderator met de Seniors heeft en omgekeerd. Het gaat om geven en nemen, elkaar accepteren, elkaar vertrouwen en iedereen de ruimte geven om tot z'n recht te komen. De basis van goed begeleiden is hoe men met elkaar omgaat.

Vertrouwen

Seniors hebben begeleiding nodig die ze kunnen vertrouwen en waar ze op kunnen rekenen. Om dit vertrouwen op te bouwen is persoonlijk contact nodig. Om het vertrouwen van de Seniors te winnen kan de moderator onderstaande bedenkingen in acht nemen.

Wees geïnteresseerd in zaken die de seniors belangrijk vinden (school, muziekvoorkeur, hobby's, activiteiten die ze wel/niet leuk vinden, enz...).

Doe mee aan de activiteiten van de tak, hierdoor deelt men hun plezier in leuke, vermoeiende of gekke activiteiten.

Geef de Seniors de kans om eerlijk voor hun mening uit te komen en steun ze in het ontdekken van hun waarden en normen. Probeer niet de eigen mening op te dringen. Door met Seniors over vooroordelen te praten komt men achter hun ideeën, maar staat men waarschijnlijk ook stil bij de eigen mening.

Verwachtingen

Als moderator kan men zich de vraag stellen wat men nu eigenlijk verwacht van de vrije tijd die men besteedt aan seniorwerking. Dit kan zijn dat men houdt van werken met jongeren met die specifieke leeftijd, dat men het een leuke uitdaging vindt na zoveel jaar in de leiding van bv. de V/G, dat de andere begeleider(s) het gevraagd hebben, dat men het eigenlijk niet zo goed weet, dat ...

Seniors langs hun kant vinden het belangrijk lol te trappen en iets spannend in het leven te doen, belangrijk om bij scouting vrienden te ontmoeten en nieuwe vriendschappen te sluiten, belangrijk om door leeftijdsgenoten gewaardeerd en geaccepteerd te worden, belangrijk om te voldoen aan de verwachtingen van anderen, belangrijk om zichzelf te uiten, een individu te zijn, zich te ontwikkelen en een eigen mening te vormen.

Begeleiden moet men leren

Een begeleider is er om steun te geven wanneer er behoefte aan is, en deze behoefte dient zelf ontdekt te worden. Hiervoor is zowel waarnemingsvermogen als gevoel voor nodig. Op de eerste plaats dient een moderator te kijken naar de Seniors, men haalt namelijk niet alleen informatie uit de woorden die iemand spreekt. Op de tweede plaats dient de moderator te luisteren naar de Seniors, en daarvoor heeft men wel wat luistervaardigheid voor nodig. Deze vaardigheid kan men aanscherpen door actief te luisteren en/of vragen te stellen en/of samen te vatten wat de seniors vertelt hebben.

Taak als begeleiding

Tijdens een takraad worden over alle belangrijke punten gezamenlijk een besluit genomen. De takraad kan voorgezeten worden door een Senior. De moderator dient enkel in te grijpen indien nodig. De moderator let er eveneens op dat alle Seniors meedenken over de besluiten. De moderator kan eveneens in de voorbereiding van de takraad enkele alternatieven geven op welke wijze de takraad zou kunnen werken: praat over de vraag of het probleem eerst in kleine groepjes, daarna met de gehele takraad; bereid stellingen voor die uitersten bevatten waarna men in de takraad naar de eigen middenweg zoekt; bereid met enkele seniors een voorstel voor zodat de takraad een plan heeft om op te reageren; ...

Ook dient vermeld dat luisteren belangrijk is, maar goed overleggen met de gehele seniortak omvat meer vaardigheden. Het gebruiken van enkele vergadertechnieken kan zowel moderator als Senior nuttig zijn. Indien de mogelijkheid er is om een training vergadertechnieken te volgen, is dit zeker de moeite waard. Een aantal tips voor het goed laten verlopen van een gesprek met de hele tak zijn :

  • Zorg dat iedereen elkaar kan zien.
  • Laat iedereen zijn/haar mening uiten voor een besluit wordt genomen.
  • Herhaal daarna eerst de vraagstelling duidelijk, vat de consequenties samen en laat de tak tot een besluit komen.
  • Maak direct na het besluit afspraken over de uitvoering ervan : wie, wanneer en hoe.
  • Probeer onnodig afdwalen van het onderwerp te voorkomen. Grijp in als het toch gebeurt. Zet de zaken dan op een rijtje en ga verder.

Na elke vergadering is het belangrijk om na te praten, de moderator wilt toch dat de Seniors van hun fouten leren maar vooral dat ze aangemoedigd worden als het goed gaat. Hierbij is het wel interessant dat de moderator zich op voorhand afvraagt wat en hoe hij iets wilt bespreken.

Een niet onbelangrijke taak van begeleiden is ,hoe raar het ook mag zijn, het geven van kritiek. De moderator dient er wel rekening mee te houden dat Seniors zelf wel kritisch zijn maar het moeilijk hebben als ze zelf commentaar krijgen. Het best zorgt men dan ook voor opbouwende kritiek. Ook beginnen met de positieve dingen en daarna de negatieve is een te overwegen methode.

En één van de moeilijkste zaken die een begeleider moet aankunnen is het openstaan voor kritiek van de Seniors op het eigen functioneren.

Orde bewaren

Seniors zijn niet zomaar gewend aan de vrijheid die bestaat in de seniorwerking. Omdat uitproberen en experimenteren bij de seniorleeftijd hoort, kan het voor sommigen moeilijk zijn om met die vrijheid over weg te kunnen.

Als moderator dient men dan ook een middenweg te vinden tussen 'zelf de baas zijn' en 'over je heen laten lopen'. Is de moderator teveel de baas, dan zullen bepaalde zaken achter de rug gebeuren, dan zal de moderator niet meer één van hen zijn, en het stimuleert zeker de zelfstandigheid niet.

Laat de moderator teveel over zich heen lopen, dan hebben de Seniors geen respect voor de moderator en kunnen er zelfs misbruik van maken. Als de moderator een goede band heeft met de Seniors, dan mag hij zich wel eens kwaad maken; tieners kunnen dit accepteren zolang het maar redelijk en tactvol gebeurt.

Anderzijds is het best mogelijk dat de seniortak gezamenlijk een bepaalde verantwoordelijkheid aankan. Is dit het geval dan zal de tak zichzelf kunnen corrigeren, dan zullen de Seniors zelf grenzen trekken. Het is voor Seniors, eigenlijk voor elke tiener van die leeftijd, zelfs duidelijker dat iets niet kan als een leeftijdsgenoot ze terechtwijst.

Een seniortak heeft vaak een (onuitgesproken) mening over wat wel of niet kan. Als er Seniors zijn die zich daar niet aan kunnen houden, levert dit reacties van anderen op. Wanneer er nu een Senior is die weigert er zich aan te houden, dan zal de moderator ingrijpen. Volgende tips kunnen hierbij helpen :

  • Probeer het eerst met de betreffende senior uit te praten.
  • Maak als het kan afspraken met die senior.
  • Bedenk samen alternatieven voor het ongewenste gedrag. Eventuele sancties zeggen alleen iets over wat niet mag.
  • Hard straffen geeft frustratie, angst en onzekerheid. Ook kunnen de andere Seniors dit overnemen waardoor de sfeer in de tak slecht wordt.
  • Als begeleider vertoont men een negatief gedrag door te straffen. Denk aan de voorbeeldfunctie...
  • Het moet duidelijk zijn waarom iemand gestraft wordt.
  • Een sanctie moet terecht zijn en in verhouding staan tot het 'vergrijp'.
  • Beloon de Senior met een compliment of iets dergelijks wanneer zijn gedrag de goede kant op gaat.

Verantwoordelijkheid van de moderator

De Seniors hebben een bepaalde zelfstandigheid. Ze hebben ook een bepaalde verantwoordelijkheid. Waar begint en eindigt dit ?

Als moderator is het vaak moeilijk in te schatten waar de zelfstandigheid van de Seniors ophoudt en verantwoordelijkheid van Seniors begint.

Ouders eisen vaak van de moderators dat zij leiding spelen. Het is dus een aanrader de ouders in te lichten over de manier van werken en welke grenzen gesteld zijn. Ouders weten vaak niet wat hun 'kind' doet. Ook zij kunnen nooit 24 uur per dag alles in de gaten houden. En daarnaast moeten Seniors ook de ruimte hebben om te experimenteren.

Storingen binnen de seniortak

Elke moderator heeft ermee te maken. Ten slot van rekening is het begeleiden van een seniortak niet het eenvoudigste wat er bestaat. Seniors zijn immers door hun leeftijd soms lastige klanten. De storingen op volgende bladzijden komen veelvuldig voor, en daarbij horen een aantal tips welke de moderator kan gebruiken bij het oplossen van die storingen.

Het zwarte schaap van de tak

Veel takken hebben een buitenbeentje, een lichamelijk of geestelijk wat zwakker jeugdlid, een typisch iemand, één die altijd te laat komt. En toch komt hij of zij elke week en wil er niet echt af.

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken :

  • Leeftijdsgebonden gedrag : Kan het gedrag verklaard worden vanuit de typische leeftijdsfase ?
  • Is er iets aan de hand ? Wat betekenen deze signalen ? Wat wil deze Senior eigenlijk duidelijk maken ?
  • Men houdt contact. Wel eens een praatje gemaakt met hem of haar ? En wat dieper doorgevraagd ?
  • Ken de ouders of verzorgers. Soms is het raadzaam er met hen van gedachten over te wisselen. Er kan dan misschien een hoop duidelijk worden.
  • Geef ze een rol. Geef hem of haar een rol in het uitwerken van een project, een rol die past.
  • Geef ze een taak. Een vaste taak in de tak die hij of zij aankan (bv. materiaalmeester).
  • Kies geen partij. Men probeert zich als moderator niet te ergeren op dezelfde wijze als de leeftijdsgenoten. Men kan de positieve kanten benadrukken door waardering. Men kiest geen partij voor of tegen.


De Seniors komen maar niet tot een besluit

De Seniors blijven maar praten en willen het iedereen naar de zin maken. Ze durven en kunnen maar niet tot een besluit komen.

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken :

  • Train jezelf in besluitvorming en vergadertechnieken. Zo wordt het 'ingrijpen' en het aanleren aan de Seniors vergemakkelijkt.
  • Train dus ook de tak. Het besluitvormingsproces is een vaardigheid die de Seniors nog moeten leren. Ze willen wel beslissen maar weten niet hoe. Train ze in praktijk op hun niveau.
  • Geef zelf het voorbeeld. In de tak komen voldoende momenten voor waarbij de moderator in de praktijk kan laten zien hoe men besluitvorming kan aanpakken en welke gespreksvaardigheden er zijn.
  • Gun elkaar de tijd. Besluiten nemen en gesprekken leiden moet geleerd worden. Neem er de tijd voor. Het is een groeiproces waar de Seniors twee jaar tijd voor hebben. Bij de overgang naar de leiding zal hun vaardigheid daarin flink gegroeid zijn zodat ze ermee uit de voeten kunnen.

Het programma van de tak is beneden alle peil

Eigenlijk zou men niet zeggen dat het een seniortak is als men kijkt naar de activiteiten en de manier waarop alles draait. Het valt niet alleen de moderator op, ook anderen zien het en maken er opmerkingen over.

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken:

  • Doe de voorbereidingen in bepaalde gevallen zelf.
  • Doe zelf mee in de uitvoering.
  • Geef zelf het voorbeeld. Al ontkennen de Seniors het vaak, een moderator speelt als begeleider een belangrijke rol en is wel degelijk één van de grote voorbeelden in hun leven op dat moment. Als de moderator laat zien geen genoegen te nemen met ondermaatse, simpele programma's, dan kan men er zeker van zijn dat de Seniors dat ook minder en minder zullen gaan doen. Ook zij gaan dan meer en meer op zoek naar veelzijdigheid.
  • Evalueer regelmatig. Het is voor de moderator goed regelmatig de activiteiten onder de loep te nemen. Hierbij kunnen dan conclusies getrokken worden die bij de volgende voorbereiding naar voor gebracht kunnen worden met eventuele aanbevelingen.
  • Confronteer de tak met een andere seniortak. De andere seniortak moet dan natuurlijk wel activiteiten ontplooien die uitdagen! Als de Seniors zien dat hun leeftijdsgenoten van een andere eenheid tot zoiets in staat zijn, kan dit een prikkel zijn om ook zo activiteiten te ontplooien.


De Seniors hebben nergens zin in

Als men vraagt wat ze graag zouden doen, komt er geen enkel zinnig activiteitenidee naar voren !

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken :

  • Kom eerst zelf met ideeën. De moderator mag de tak best enthousiast maken en moet natuurlijk zelf ook enthousiasme uitstralen over de aangebrachte ideeën. Zorg dat de ideeën spannend, uitdagend, nieuw en geschikt zijn voor de Seniors.
  • Vraag andere seniortakken om ideeën. Andere takken hebben misschien programma's die het goed doen of gedaan hebben bij Seniors.
  • Organiseer zelf een activiteit. Gewoon doen. Niet alleen klagen en zagen, maar zelf een activiteit van a tot z organiseren en uitvoeren. Hierbij kunnen de Seniors één voor één bijspringen in de voorbereiding en uitvoering. De vaart komt er dan wel in.
  • Werk met kleine groepjes. Steek de koppen bij elkaar met een paar Seniors om programma's in elkaar te zetten. Doe met andere woorden aan projectwerking.
  • Brainstormen. Hou de media en de jeugd-rages bij. Hou ogen en oren goed open. Ideeën voor goede programma's komen dan vaak vanzelf.
  • Doe af en toe eens mee aan de voorbereiding. Zo ervaart de moderator waarmee de seniors het moeilijk mee hebben.
  • Laat merken dat er wat verwacht wordt. Hoe de afspraken in de gaten. Hou een vinger aan de pols door tactisch te controleren. De taak van de moderator is het geven van impulsen, het stimuleren.

De Seniors beginnen enthousiast maar maken het nooit af

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken :

  • Beperk het aantal vergaderingen die aan één thema of project gewijd worden. Of zorg eens voor een tussentijdse verstrooiing.
  • Werk niet alleen aan een project tijdens de wekelijkse vergaderingen. Daag Seniors uit om er ook tussentijds aan te werken.
  • Soms liggen een aantal weken tussen twee onderdelen van een project. De vaart dreigt er dan uit te gaan. Breng daarom de vergaderingen dichter bij elkaar, zodat iedereen er letterlijk mee bezig blijft.
  • Is het vooropgestelde einddoel niet te hoog ? Is het wel duidelijk ? Zijn er tussendoelen ?
  • Hou de moed bij de Seniors erin ! Eén van de taken als moderator is het stimuleren van de Seniors, het blijven geven van impulsen.
  • Soms is het nodig van in te grijpen in plaats van begeleidend af te wachten hoe een activiteit verloopt. Te veel mislukkingen achter elkaar motiveert de tak niet. Een opkikkertje is dan hard nodig.
  • Het afronden van een project met een presentatie of iets dergelijks is belangrijk, het stimuleert om het echt af te maken.
  • Bekijk na afloop hoe het gelopen is: evalueer. Wat ging goed, wat liep mis? Hou daar in de toekomst rekening mee. Evalueer ook tussendoor.


De senior zitten alleen maar te zitten

Ze doen niks, behalve dan iets drinken of eten. Maar daar houdt het dan ook mee op! Een probleem waar niet alleen moderators zich aan storen, maar ook leiding van andere takken, bestuursleden en ouders.

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken:

  • Probeer het zelf als moderator wel te begrijpen! Het is zeker aan te raden zich eens te verdiepen in de leeftijdskenmerken van een Senior. Ze zijn zoals ze zijn, maar de moderator ook! De moderator mag gerust de Seniors vertellen dat hij/zij het zonde van zijn/haar tijd vindt om naar de vergaderingen te komen.
  • Leg het de anderen uit. Verdedig de tak. Leg anderen steeds opnieuw uit waarom Seniors daar zo een behoefte aan hebben, naast hun behoefte aan uitdagende activiteiten.
  • Verklein de confrontaties. Maak met de tak eenvoudige afspraken over hun gedrag naar anderen toe : wat minder provocerend, wat meer reclame-gedrag, drink en eet in het lokaal, gebruik het terrein niet als terras als andere takken op het terrein met een activiteit bezig zijn, wijzig iets aan de vergaderingstijdstippen, doe de deur dicht bij het 'rondhangen'.
  • Maak ook positieve indrukken. Organiseer met de tak één of meer in het oog springende activiteiten. Zo slaat men eigenlijk de buil met de bluts.

De spanningen tussen de seniortak en de eenheidsraad lopen vaak hoog op

Anderen vinden dat de seniortak te zelfstandig is, regels overtreedt, het te laat maakt, geen eigen speelruimte nodig heeft, enz... Ook vindt men dat de seniortak wel eens wat meer klusjes voor de eenheid zou mogen doen.

Hierbij kan de moderator volgende tips misschien gebruiken:

  • Wat vindt de moderator er zelf van? Wat zijn de standpunten? Hoe sterk staat de moderator tegenover de eenheidsraad enerzijds en de seniortak anderzijds? Waar liggen de grenzen? Kennis van zaken over de basiselementen van seniorwerking is hierbij onmisbaar.
  • Blijf moderator, de begeleider van de tak. Dit kan wel een dilemma zijn: de moderator is eveneens lid van de eenheidsraad. Toch is het belangrijk zich als moderator op te stellen. Dat wil zeggen dat de moderator niet zomaar alles kan bepalen in de tak. Geef aan dat het voorgelegd zal worden aan de Seniors zelf.
  • Kweek 'goodwill' bij de andere takken door zelf met voorstellen te komen voor dienstverlening van de Seniors aan de anderen. Alleen als dit ook voor de Seniors belangrijk is.
  • Nodig de eenheidsraad, natuurlijk niet allemaal tegelijk, eens uit op een senioractiviteit. Het meemaken en napraten maakt veel critici milder in de toekomst.

Bron(nen)

Bron(nen):
  • BRON: ploeg programma & seniorhandboek