Slaapmatjes

Uit FOSwiki

De tekst op deze pagina is overgenomen uit de Techniekengids,
het handboek over buitenleven voor JVG's-Aspiranten, VG's-Juniors en Seniors.



Als je op een meerdaagse tocht gaat, zal je onderweg ook moeten slapen. Vaak heb je geen bed ter beschikking. Een slaapmatje moet er dan voor zorgen dat je zacht ligt en dat je beschermd bent tegen de koude uit de ondergrond. Er zijn drie soorten matjes:

  • Zelfopblaasbare matjes zijn gevuld met een open celschuim dat zichzelf vult door lucht aan te zuigen via het ventiel. Ze zijn licht en compact, isoleren goed en zijn tegen een stootje bestand.
  • EVA-matjes (fitnessmatjes) bestaan uit een gesloten celschuim. De ingesloten luchtblaasjes zorgen voor de veerkracht en isolatie. Je kan ze minder compact oprollen en ze moeten dus altijd aan de buitenkant van je rugzak hangen. Bij een langer kampverblijf zijn ze ideaal als extra onderlaag onder een zelfopblaasbaar matje.
  • De klassieke luchtmatrassen isoleren niet goed, lekken snel en liggen lang niet zo goed als ze er uitzien. Ze zijn leuk voor op vakantie aan het zwembad, maar niet geschikt voor op tocht of kamp.


Meer info over slaapmatjes

Ja, dan heb je misschien wel een goede slaapzak, maar als je er in ligt druk je alle lucht uit de slaapzak op de plek waar die de grond raakt. En die lucht zorgt juist voor de isolatie. Je hebt dus nog iets nodig wat de lucht vasthoudt en het liefst ook nog een beetje comfortabel ligt; kortom een matje. Voor isolatiematjes geldt vaak: hou dikker het matje des te beter de isolatie. Het lijkt dus simpel. Maar zie maar eens een 5 centimeter dik matje in je rugzak te stouwen en met een lach op je gezicht de tocht uit te lopen. Want gewicht en formaat zijn minstens even belangrijk als luxe en isolatie.

Plooibedden

Plooibedden worden bij de scouts ten strengste afgeraden. Ze zijn groot, log en nemen heel veel plaats in. Ook kunnen ze onze tenten beschadigen door onoplettendheid van de kindjes waardoor het binnenzeil kan scheuren. Voor later als ze op kamp gaan met de zeilboten is een veldbed echt niet praktisch. Koop liever een deftige slaapmatje waar je spruit nog vele jaren plezier aan heeft.

Luchtbedden

Het bekendst is het luchtbed. Op elk scoutskamp komt er wel iemand aanzetten met een luchtbed. Voor een weekendje kan een luchtbed er wel mee door. Maar ga je een week op kamp in binnen of buitenland, dan is een luchtbed ongeschikt. Toegegeven, een luchtbed ligt vrij comfortabel, maar hij is te zwaar en log om mee te nemen in een rugzak. Bovendien is de isolatie van een luchtbed zeer slecht. De warmte van je lichaam wordt rechtstreeks afgevoerd door de bovenste luchtlaag van je bed. De onderste lucht heeft de (lage) temperatuur van de grond en koelt de bovenste laag af. Zo raak je dus al je lichaamswarmte kwijt aan je luchtbed. Als je dan toch het comfort wilt hebben van een luchtbed, dan is een self-inflating matje een goed, maar prijzig alternatief.

Self-inflating

Self- inflatingmatjes bestaan uit een grote 'plak' celschuim met daarom een luchtdichte buitenkant. Als het ventiel van dit matje wordt opengezet zuigen de holle kamertjes van het schuim zich vol met lucht. Even nog een keer bijblazen, ventiel dicht en klaar is je slaapplaats. De medaille heeft echter wel een keerzijde: de prijs van deze matjes loopt uiteen van 50 tot 100 euro. Het gewicht van de self-inflatingmatjes varieert van 500 gram tot 2 kilo. Dat maakt dit soort matjes ongeschikt voor lichtgewicht kampeerders, maar iemand die bereid is wat meer te tillen voor wat extra luxe hebben een goede aan dit soort matjes. Houdt er wel rekening mee dat self-inflatingmatjes minder sterk zijn dan isolatiematjes. Ga er dus niet mee op een rotshelling liggen, en neem voor de zekerheid een reparatiesetje mee.
De isolatie van deze matjes is meestal prima, doordat de lucht in de cellen blijft stilstaan. Het kwaliteitsverschil ontstaat doordat bij kwalitatief minder goede matjes de kern van schuim niet overal vast is gelijmd aan de buitenlaag. Daardoor zijn het comfort en de isolatie een stuk minder en kan het gebeuren dat je met je rug op de grond ligt. Bij de bekende merken (Therm-A-Rest en Metzeler) hebben de matjes altijd een gelijmde constructie.
Tot voor kort waren alle zelfoppompende matjes aan de buitenkant glad. Dit had tot gevolg dat wanneer je tent op een helling stond je met mandje en al naar de andere kant van de tent schoot of op zijn minst 's nachts van je bed rolde. Tegenwoordig is daar een oplossing voor. Voor oude matjes is er een anti-slip matje te koop (nog meer bagage) en bij nieuwe matjes is er de keus tussen een matje met of zonder anti-slip laag.

Isolatiematjes

Er zijn grofweg twee categorien isolatiematjes. De matjes van open celschuim en de matjes van gesloten celschuim. Zoals de naam al doet vermoeden is de isolatiewaarde van open celschuim niet om over naar huis te schrijven. Gesloten celschuim is echter wel geschikt voor een slaapmat. Het verschil in kwaliteit wordt bepaald door de soepelheid van het schuim. De beste kwaliteit is het zogenaamde EVA. De meeste buitensport winkels hebben wel een mat van EVA. De prijs kan echter per winkel nog wel eens flink verschillen. Ook bij de EVA matten geldt: hoe dikker de mat, hoe beter de isolatie.
Voor de zomer is een gewone 9 mm mat voldoende terwijl in de winter een 14 mm mat geen overbodige luxe is.
EVA matjes nemen geen vocht op, maar het ligcomfort is gering. Behalve EVA matjes zijn er nog meer soorten matjes van gesloten celschuim, maar die zijn minder elastisch en ze scheuren makkelijker. Dit zijn de matjes die ook vaak bij scouting worden gebruikt omdat ze goed hun werk doen en niet al te duur zijn.

Alumatjes

De laatste categorie is die van de alumatjes. Een laagje open celschuim met aan de buitenkant een aluminiumlaagje. Dit spiegelend laagje zou de warmte van het lichaam moeten weerkaatsen. Dit klinkt goed, maar in de praktijk is het alsof je zonder matje ligt: koud en hard. Het enige gemak is dat deze matjes zeer klein zijn op te vouwen en maar een fractie wegen van sommige andere.


Eiermatjes

Een laatste woord op deze pagina wil ik besteden aan eiermatjes. Veel jeugdleden die voor het eerst op kamp gaan zien in een winkel voor weinig geld een mooi klein opgerold, zacht eiermatje (schuimrubber met punten aan een kant). Eenmaal op kamp komt het matje voor de eerste keer uit de (vacuum gezogen) verpakking. Het matje blijkt wel aardig te liggen, maar de isolatie laat door de open structuur te wensen over. Het grote probleem komt echter de volgende dag bij de eerste wandeltocht. Zelfs de meest vakkundige scout weet bij het oprollen het formaat van het matje slechts terug te dringen tot twee keer de oorspronkelijke grootte.
Dat betekent zo ongeveer dat wanneer je je matje in je rugzak zou duwen er verder met wat moeite alleen nog maar wat ondergoed in past. Kortom, je zal meer last dan plezier van je matje hebben. Ga je dus voor het eerst weg op kamp spaar dan een eurotje meer bij elkaar en koop voor €25 een isolatiematje. Dat past altijd in je bagage en het gaat waarschijnlijk wel een aantal kampen mee!