Teamwork in de leidingsploeg

Uit FOSwiki

De ervaren leider die de nieuwe leidster helpt bij het uitleggen van een spel, de leider die een bever met heimwee troost, … het lijken twee verschillende leiders maar in feite gaat het twee keer over Cedric. Cedric, de man met vele gezichten en kwaliteiten . Niet alleen Cedric heeft veel gezichten, elke leider heeft veel gezichten. Al naargelang de rol die hij moet aannemen.

Sofie die met Cedric in de leiding staat heeft ook haar gezichten. Ze is de jonge onervaren leidster. Cedric zal met haar moeten omgaan en haar begeleiden . Opnieuw een uitdaging voor Cedric. Wat kan Sofie goed, wat kan ze minder goed en hoe moet je haar kwaliteiten en die van de andere leiding optimaal benutten ?

de groeitrap stopt nooit…

VOORBEELD
Lucas begon zijn leiderscarrière vier jaar geleden bij de Welpen. Het eerste jaar kreeg hij van zijn medeleiding ruim de tijd om alle facetten van het leidinggeven te leren kennen. Je zag Lucas dan ook vooral spelen met de Welpen.

Een jaar later vroegen ze hem om de takkas te beheren. Na wat twijfel (Zal ik dat wel kunnen?), besloot hij om de financiën van de Welpentak bij te houden. Het leek hem een leuke uitdaging. Uiteraard speelde hij toen nog vooral met de kinderen, maar voor of na de vergadering telde hij altijd heel nauwgezet het geld van het 4-uurtje na.

Na twee jaar had Lucas het leidinggeven wel onder de knie en hij merkte dat hij in een routine terechtkwam. Bij de start van zijn derde leidersjaar stopte Roxanne, de takleidster van de Welpen. Op de takleidersraad vroeg de medeleiding aan Lucas of hij het zag zitten om takleider te worden. Uiteraard bracht dit opnieuw een aantal onzekerheden mee. Toch zou het Lucas opnieuw een aantal kansen en impulsen geven om het leidinggeven opnieuw interessanter te maken. Lucas wilde de uitdaging aangaan. Nu, bij de start van het nieuwe scoutsjaar, denkt Lucas erover na om AEL te worden bij het eenheidsleidingsteam. Dat zou heel interessant zijn, want het lijkt hem boeiend om zich op termijn kandidaat te stellen als EL.


De groeitrap zorgt ervoor dat jonggidsen nieuwe uitdagingen vinden bij de gidsen. Maar ze eindigt niet bij de seniors. De trap gaat verder eenmaal je in leiding staat. Er zijn voldoende mogelijkheden om nieuwe uitdagingen te vinden: takleider, materiaalmeester, penningmeester,...Iedereen kan wel ergens zijn gading vinden.

Heel belangrijk binnen scouting is het werken in kleine groepjes. Nesten, patrouilles, leiding van een bepaalde tak. Op hike heb je iemand nodig die goed kan kaartlezen, iemand die de rest van de patrouille kan motiveren om door te blijven gaan, iemand die wat Frans kent om af en toe de weg te vragen: samen sta je sterker dan alleen. Op een gelijkaardige manier kun je een schets maken van een leidersploeg. De ene is praktisch ingesteld, de andere heeft veel creatieve ideeën. Samen maken ze de meest fantastische spelen. De goede combinatie kan het team heel sterk maken.

Belbin heeft 9 verschillende rollen beschreven die binnen een groep voorkomen. Binnen een goed team heb je verschillende types nodig. Het is natuurlijk niet zo dat je onveranderbaar één type bent. Je verandert, groeit, leert bij,... Je kunt van type veranderen. Ook de functie waarin je zit bepaalt welk type je op dat moment bent. Van een takleider worden andere dingen verwacht dan van een leider. Belangrijk bij dit alles is dat je jezelf kent. Door je eigen sterktes en zwaktes te kennen, weet je waar jouw uitdagingen in je eenheid liggen.

Om te bepalen welke rollen het best bij jou passen zou je een test kunnen invullen. Deze testen blijken echter niet altijd even accuraat te zijn. Het is ook niet mogelijk om iedereen onder te brengen in een van de negen types. Je bent altijd verschillende types tegelijk. Om je toch ergens te kunnen situeren vind je per type een aantal kenmerkende uitspraken. Herken je je in de meeste uitspraken? Dan is het goed mogelijk dat jij deze rol opneemt in jouw leidersteam. In een ideaal team zijn al de volgende rollen aanwezig. De idee erachter is dat diverse mensen diverse kwaliteiten hebben en elkaar aanvullen.

Planner

  • Heb je een onmogelijk probleem? Bekijk het eens op een andere manier.
  • Problemen zijn er om opgelost te worden.
  • Hoe groter het probleem, hoe groter de uitdaging.
  • Goede ideeën klinken in het begin altijd vreemd.
  • Dromen brengen je op ideeën.
  • Stilstaan is achteruitgaan.

Hij is de leider die voorstelt om zelf een klimmuur te bouwen met de verkenners. Hij spuit altijd creatieve ideeën en vindt telkens opnieuw die originele invalshoek om de activiteit dat tikkeltje meer te geven. Hij lost vaak de moeilijke problemen op, maar is minder begaan met de details. Hij kan zo opgaan in zijn bezigheden dat het voor zijn medeleiding niet altijd even duidelijk is wat hij aan het doen is of wat hij wil zeggen.

Brononderzoeker

  • Het is geen schande om andermans ideeën te gebruiken.
  • Je moet het warm water niet opnieuw uitvinden.
  • Daar kunnen we ons voordeel uithalen.
  • Laten we het even vragen, dan weten we het meteen.
  • Het is belangrijk om de nodige tijd te nemen om de zaken te bekijken.

Zij is extravert en altijd enthousiast. Met plezier onderhoudt ze de contacten met ouders, buren, kampeigenaars. Ze is inventief, creatief. Op een eenheidsraad heeft ze altijd de meeste nieuwe ideeën. Soms is ze iets te optimistisch en wispelturig, ze verliest snel haar interesse voor iets als het nieuwe ervan af is.

Voorzitter

  • Vergeet niet waarom we het doen!
  • Heeft iemand hier nog iets aan toe te voegen?
  • Voor we verder gaan zou ik graag hebben dat iedereen het erover eens is.
  • Denk nooit ‘wie zwijgt stemt toe’.
  • Ik vind dat we iemand anders eens een kans moeten geven.
  • Het is belangrijk om de taken goed te verdelen.

Een eenheidsraad met zo een voorzitter zal heel doelgericht zijn. Ze zal het belangrijk vinden dat iedereen het eens is over de verschillende afspraken. Ze is erg volwassen en beschikt over een gezonde portie zelfvertrouwen. Een voorzitter kan heel helder uitleggen wat de bedoeling van een bepaalde activiteit is. Delegeren is een van haar sterkere kanten, ze kan ze echter ook gebruiken om te manipuleren.

Vormer

  • Gewoon doen!
  • Eerst nee zeggen en daarna beginnen praten over de mogelijkheden.
  • Als je zegt dat je het zal doen, verwacht ik ook dat het gedaan wordt.
  • Ik vind dat er meer in zat.
  • Ik ben misschien erg direct, maar ik zeg tenminste waar het op staat.
  • Ik zal dat wel opstarten.

Een vormer is gedreven en wilskrachtig. Met haar wilskracht kan ze een hele eenheid een bepaalde, al dan niet nieuwe, richting laten inslaan. Ze is verzot op nieuwe uitdagingen, ze is dynamisch en ze werkt het best onder druk. Ze bezit de moed en de gedrevenheid om tegen de groep in te gaan en om obstakels te overwinnen. Ze is iemand die heel belangrijk is wanneer bepaalde veranderingen in de eenheid doorgevoerd moeten worden. Ze durft onpopulaire beslissingen nemen. Ze kan in haar gedrevenheid echter anderen provoceren en kwetsen.

Monitor - Waarschuwer

  • Ik moet er eerst eens over nadenken, op de volgende vergadering geef ik je mijn definitief antwoord.
  • Hebben we echt alle opties bekeken?
  • Dat klinkt zo onlogisch dat we er niet eens moeten aan beginnen.
  • Het is beter om langzaam tot de juiste beslissing te komen dan snel een verkeerde beslissing te nemen.
  • Als we de feiten bekijken, dan lijkt dat de beste keuze.
  • We moeten besluiten beredeneerd nemen en niet omdat we enthousiast zijn.

De denker. Hij wikt en weegt elk agendapunt op de eenheidsraad. Hij probeert complexe zaken te doorzien. Hij zal de eenheidsraad proberen waarschuwen voor de gevolgen van een bepaalde beslissing. De monitor is nuchter, heeft strategisch inzicht en kan de belangrijke van de minder belangrijke dingen onderscheiden. Het gevaar is dat hij overkritisch is en nieuwe ideeën te snel afschiet. Door telkens opnieuw op de gevaren te wijzen van bepaalde activiteiten, bestaat de kans dat hij anderen hun enthousiasme ontneemt.

Groepswerker

  • Vriendelijkheid kost niets
  • Ik was benieuwd naar jouw mening.
  • Als jij het goed vindt, vind ik het ook goed.
  • Iedereen heeft zijn goede kanten, en daar moet je gebruik van maken.
  • Wanneer mensen meer naar zichzelf zouden luisteren, zouden ze minder praten.
  • Ik probeer veelzijdig te zijn.

Een groepswerker voelt heel snel aan wanneer er spanningen zijn in de groep. Hierdoor kan ze heel bepalend voor de sfeer binnen de leiding of tak. Ze is erg meewerkend en heel mild. Ze maakt tijd om naar alle grote en kleine problemen te luisteren. Haar zwakke punt is dat ze soms besluitloos kan zijn in moeilijke situaties en dat ze zich gemakkelijk laat beïnvloeden.

Bedrijfsman

  • Als het kan, doen we het.
  • Beter één activiteit uitvoeren dan over 10 babbelen.
  • Het onmogelijke doen we meteen, een wonder duurt iets langer.
  • Vergissen is menselijk, maar we zouden het moeten vermijden.
  • We dwalen af.
  • De eenheid kan op mij rekenen.

De bedrijfsman is de praktische leider. Hij is goed in organiseren. Hij houdt van duidelijke en concrete taken. Hij vindt rust en orde belangrijk. Er moet voor hem niet constant vernieuwd worden. Hij kan van een fantastisch maar bijna onmogelijk idee een haalbare en realistische activiteit maken. Een bedrijfsman vindt het moeilijk om in te spelen op situaties waar zich nieuwe kansen voordoen. Hij durft ook wel eens te snel aan de slag te willen gaan zonder precies te weten waar hij naar toe wil.

Zorgdrager

  • We zullen hier veel aandacht aan moeten schenken.
  • “als er iets fout kan gaan, gaat het ook fout”
  • Perfect is nauwelijks goed genoeg
  • We moeten ons materiaal onderhouden, dat bespaart ons tijd energie op langere termijn.
  • Klopt dat wel? Heeft iemand het gecontroleerd?

De zorgdrager of kwaliteitsbewaker heeft oog voor details en let er op dat alle gemaakte afspraken worden nagekomen. Ze zorgt er achter de schermen voor dat alles voorbereid is en volgens plan verloopt. Ze is erg op hoede voor vergissingen. Door haar nadruk op details kan het gebeuren dat ze de voeling met het groter geheel verliest of dat ze zich onnodig zorgen maakt.

Specialist

  • Als materiaalmeester kun je blijven leren.
  • Professioneel werken loont!
  • Sjorhout en constructies, ze blijven me boeien.
  • Hoe meer je weet, hoe meer er valt te ontdekken.
  • Je kunt beter veel over één onderwerp weten dan weinig over veel.

De specialist is een toegewijde vakman, een specialist voor de eenheidssite of een nauwkeurige materiaalmeester. Zijn bijdrage ligt vooral in zijn technische vaardigheden. Hij zal vaak op zichzelf werken en zal de groep aanvullen met zijn kennis en vaardigheden. Zijn inbreng is beperkt tot een zijn klein vakgebied. Hij heeft dan ook vooral oog voor de technische details en staat niet stil bij het groter geheel.

Superleiders maken

Jong of oud, gemotiveerd of niet gemotiveerd, ervaren of onervaren,... Een leidersploeg bestaat zelden uit uitsluitend ervaren en supergemotiveerde leiding. De nieuwelingen moeten opgeleid worden, sommigen zitten in een dipje,... en met dit zootje ongeregeld moet jij je leden een fantastisch jaar geven. Geen eenvoudige opdracht.

Jij als ervaren leider of takleider hebt de taak om je medeleiding te begeleiden. Door hen te stimuleren topleiders te worden kun je van je tak een toptak maken. Twee zaken zijn daarbij belangrijk:

  • Je leiders moeten, zoals elk mens, gemotiveerd worden
  • Je kan je medeleiding de nodige vaardigheden om leiding te geven, aanleren.

Om duidelijk te maken hoe je dit kan doen, stellen we graag vier mensen aan je voor. Deze vier mensen zijn allemaal leiders en omdat je voor het zomerkamp bij de V/G’s één leider te kort komt, heeft de eenheidsleider deze vier mensen gevraagd om je tak te komen versterken. Vier leiders, vier types, evenveel kansen als gevaren. Jouw aanpak bepaalt hoe elk van hen functioneert binnen jouw tak.


4leiders.jpg


Wie van de vier zou je het liefst meekrijgen op kamp? Tijger lijkt de beste keuze, maar zal je als takleider nog iets te zeggen hebben in je eigen tak? Tijger lijkt heel zeker van zijn stuk. Hij was een paar jaar terug misschien takleider, maar nu ben jij dat. Zal je dat blijven?

Kameleon zal wel alles doen wat je vraagt, maar haar demotivatie kan ervoor zorgen dat de andere leiding ook gedemotiveerd raakt. Elke dag op een zuur gezicht kijken is niet meteen een aangenaam vooruitzicht.

Enthousiaste leiders zijn een must, maar zal Krekel een leider of een extra Jong-Verkenner zijn? Met enthousiasme alleen kom je er niet.

Van Garnaal zal je al blij mogen zijn als ze al eens uit haar tent zal komen, letterlijk dan. Bereid je maar voor op veel en lange gesprekken. Het is misschien beter om gewoon met één leider te weinig op kamp gaan!?!

Toch niet!!! Iedereen heeft wel een Krekel, een Tijger, een Garnaal en een Kameleon in zijn tak of eenheid. En iedereen zal op een bepaald moment een van deze vier rollen, al dan niet bewust, opnemen. Het kan niet de bedoeling zijn dat je deze mensen dan zomaar opzijzet! Het zal de taak zijn van de andere ervaren leiding en takleiding om met deze mensen te leren omgaan, met als uiteindelijke doel: hen omvormen tot superleiders!

Schema:


Tabelteiger.jpg
  • Tijger heeft meer dan genoeg motivatie en heeft ook alle kennis en ervaring die hij nodig heeft om leider te zijn. Het zal noodzakelijk zijn dat je goede afspraken met hem maakt.
  • Kameleon is haar motivatie kwijt. Ze is ontgoocheld door het geroddel van de leiding. Ze wil nog wel met de JV/JG’s spelen en zal nog wel doen wat ze moet doen. Daarbuiten wordt ze liever niet te veel met de scouts geconfronteerd. Ze zal haar medeleiding opnieuw moeten leren vertrouwen.
  • Krekel is supergemotiveerd, maar mist nog wat ervaring. Hij kan nog veel leren en heeft hier hulp bij nodig.
  • Garnaal zal eerst en vooral wat zelfvertrouwen moeten krijgen. Als jij voor wat begeleiding kan zorgen, zal ook zij misschien een heel erg goede leidster worden.

Onze topleiders zijn Tijgers. Maar dan wel Tijgers waarmee we duidelijke afspraken kunnen maken en waar we voor de rest zeker weten dat alles in orde zal zijn. Hoe pak je dat nu aan? Hoe verander je Garnaal in Tijger...? We bekijken het persoon per persoon.

Garnaal

Garnaal kan niet en wil ook niet.

Garnaal heeft een voorbeeld nodig. Jij kan voordoen hoe ze met de kinderen moet omgaan. Je kan haar tonen en uitleggen hoe je een spel maakt en hoe je het overbrengt.

Net zoals in een ikea-bouwpakket alles stap voor stap staat uitgelegd, leg jij haar stap voor stap uit hoe ze een goede leidster kan zijn. Naast de uitleg zal ze ook beelden nodig hebben bij haar bouwpakket. Ze zal moeten zien hoe het is om leidster te zijn. Garnaal zul je heel geduldig moeten coachen. Als je bereid bent nogal wat tijd in haar te investeren en ervoor oplet haar niet in de steek te laten, kan ze vast en zeker uitgroeien tot een sterke leidster. Garnaal moet heel wat drempels overwinnen en zal wat vrees hebben om de koe bij de horens te vatten. Het is voor haar een hele stap om leiding te geven, om verantwoordelijkheid te nemen. Als je met Garnaal een berg zou beklimmen, dan zou je haar nooit alleen op pad sturen. Telkens opnieuw help je haar hoger te klimmen en kijk je met haar terug op de weg die ze ondertussen heeft afgelegd. Moeilijke kloven zal jij eerst oversteken, waarna ze je zal kunnen volgen. Zo zal je samen de top bereiken.

Krekel

Krekel wil wel, maar kan niet

Krekel heeft voldoende zelfvertrouwen en wilskracht. Daar moet je hem dus niet in stimuleren. Voor je hem een activiteit laat voorbereiden of uitleggen, vraag je hem best even hoe hij het zal aanpakken. Je zult hem eerlijke feedback moeten geven en hem moeten bijsturen indien nodig. Laat hem zeker zelf meedenken en zelf oplossingen aandragen, daar zal hij het meest van leren. Vergeet na elke activiteit niet te evalueren en te zeggen wat er goed was en wat er minder goed was. Vooruitblikken en terugblikken!

Krekel moet je overtuigen van wat hij kan. Hij doet niet zomaar wat zonder er bij na te denken. Krekel heeft een sparringpartner nodig. Iemand waarmee hij samen kan leren en proberen, maar ook iemand die zal zeggen wat er verkeerd loopt.

Als je met Krekel een berg zou beklimmen, dan zou je beginnen met een overlegmoment aan de voet van de berg. Je spreekt af hoe je het volgende ravijn zal oversteken. Na de hindernis heb je een nieuw overlegmoment. Telkens bespreek je hoe de wandeling gegaan is en hoe hij de tocht verder zal zetten.

Kameleon

Kameleon wil niet maar kan het wel

Kameleon moet je niet meer uitleggen hoe een spel gemaakt wordt. Ze weet zelf ook wel hoe ze moet omgaan met problemen bij de JV/JG’s. In de eerste plaats heeft ze oprecht contact nodig. Ze is ontgoocheld en heeft het vertrouwen verloren. Je kan haar dat helpen terugvinden. Kameleon moet gemotiveerd worden en weer plezier krijgen in scouting komen. Je kan bijvoorbeeld verder gaan dan louter vergaderen en ook op voorhand eens afspreken om iets te gaan drinken. Zo beleef je samen toffe momenten.

Om de betrokkenheid van Kameleon te vergroten, betrek je haar best bij de beslissingen. Je zal haar blijvend moeten stimuleren om weer met meer zin naar de scouts te komen. Als je met Kameleon een berg beklimt, moet je af en toe een contactmoment voorzien. Ze kent de berg goed genoeg dus daar moet je het niet over hebben. Belangrijk is dat je het hebt over hoe het met haar gaat en hoe ze zich voelt. Vraag haar hoe ze de berg ervaart.

Tijger

Tijger wil wel en kan ook

Om je niet te laten overdonderen door Tijger is het belangrijk goede afspraken te maken. Neem op voorhand goed door wat wel en wat niet kan. Hij heeft veel ervaring, dus om hem niet te demotiveren is het belangrijk dat hij uitdagingen geeft. Wanneer je samen met hem hebt bepaald waar je naartoe wil, moet je hem ook het vertrouwen geven om iets af te werken. Met Tijger een berg beklimmen betekent dat je duidelijk afspreekt waar je elkaar op de berg tegenkomt. Je kunt zelfs al plannen maken over de volgende berg. Belangrijk is wel dat hij zelf mag kiezen welke weg hij neemt naar de top. Dat geeft Tijger de kans om nieuwe uitdagingen te ontdekken.

Tijgers worden

Uiteraard kunnen we opnieuw niet iedereen in één hokje stoppen. Misschien ben je als leider wel Tijger maar ben je als takleider Garnaal. Als takleider is een deel van je opdracht het begeleiden van je medeleiding. Als je door de gepaste begeleiding van iedereen Tijgers kunt maken heb je alle troeven in handen om van je tak een supertak te maken!!!

Moraal van het verhaal

Schrijf niet zomaar iemand af omdat hij nog jong en onervaren is of omdat hij het even niet meer ziet zitten. Stimuleer, motiveer, leer en help ze. Vanaf nu ben je niet alleen verantwoordelijk voor je leden, maar ook voor je medeleiding! Succes en dat alle Krekels, Garnalen en Kameleons Tijgers mogen worden!