Jaarprogramma: verschil tussen versies

Uit FOSwiki

(Groeidomeinen)
(Groeidomeinen, FOS-methode en activiteiten op maat)
Regel 83: Regel 83:
 
Een sterk scoutsprogramma prikkelt Fossers om te groeien en kwaliteiten te ontwikkelen op verschillende domeinen.
 
Een sterk scoutsprogramma prikkelt Fossers om te groeien en kwaliteiten te ontwikkelen op verschillende domeinen.
  
{{Voorbeeldbox|<br>
+
{{Voorbeeldbox1|<br>
 
[[Groeidomeinen]]<br>
 
[[Groeidomeinen]]<br>
 
* Identiteit: de eigen leefwereld ontdekken, kwaliteiten en groeikansen ontdekken, een eigen levensvisie, drijfveren & idealen ontwikkelen.
 
* Identiteit: de eigen leefwereld ontdekken, kwaliteiten en groeikansen ontdekken, een eigen levensvisie, drijfveren & idealen ontwikkelen.

Versie van 20 jun 2013 om 15:54


Een goed doordacht jaarprogramma verhoogt de kwaliteit van je scoutswerking. Door een gevarieerd aanbod aan activiteiten zorg je ervoor dat iedereen zich kan amuseren en groeikansen krijgt. Dat is belangrijk, want binnen FOS Open Scouting willen we kinderen en jongeren stimuleren om zich op verschillende vlakken te ontwikkelen en hun mogelijkheden volledig te ontplooien. Door de activiteiten vervolgens goed te plannen zorg je ervoor dat je programma haalbaar blijft om uit te voeren, dat je tijdig aan de voorbereidingen kan beginnen, dat je duidelijk kan communiceren en alles vlot verloopt.

Het opstellen van een doordacht programma voor de eenheid en de takken is een gedeelde verantwoordelijkheid voor eenheidsleiding, takleiding en leiding. In dit artikel bespreken we eerst het eenheidsprogramma. Vervolgens bekijken we hoe je met de voltallige leidingsploeg een groeipad overheen de takken opstelt. Tot slot leggen we stap voor stap uit hoe je tot een goed takprogramma komt. Voor ieder wat wils dus …

Eenheidsprogramma

Bij de start van een nieuw scoutsjaar maak je eerst en vooral een eenheidsprogramma waarin je alle takoverschrijdende activiteiten opneemt. Door dit programma met de voltallige leidingsploeg op te stellen zorg je ervoor dat er een grote bereidheid is om het programma samen uit te voeren. Bovendien is iedereen op die manier op de hoogte van de planning en kan er rekening mee gehouden worden bij het opstellen van de takprogramma’s.

Stap 1: Bepaal de prioriteiten

Bespreek wat jullie als leidingsploeg willen bereiken dit scouts- en gidsenjaar. Afhankelijk van jullie prioriteiten zal je eerder inzetten op activiteiten die de eenheid zichtbaarder maken in de buurt, waarmee je goodwill creëert bij buren of bij de gemeente, waarmee je meer leden kan werven, geld in het laatje kan brengen of de band met ouders kan verbeteren. Beslis dus eerst wat jullie prioriteiten zijn.

Som op wat de verwachtingen van anderen zijn en beslis aan welke verwachtingen jullie willen en kunnen beantwoorden:

  • Verwacht de jeugdraad of jeugddienst dat jullie ergens aanwezig zijn?
  • Hebben leden bepaalde verwachtingen geuit?
  • Hebben ouders bepaalde verwachtingen geuit?
  • Verwacht je eenheidscomité/vzw/stam dat de leiding bij bepaalde activiteiten aanwezig is of helpt?

Stap 2: Maak een lijst van mogelijke activiteiten

Maak een lijst van de activiteiten die buiten je eenheid georganiseerd worden en waar je aan wil deelnemen, zoals:

  • Activiteiten georganiseerd door FOS Open Scouting, zoals Saamdagen, cursussen, … (raadpleeg de FOS-kalender)
  • Activiteiten in je wijk of buurt
  • Activiteiten georganiseerd door de jeugddienst of jeugdraad
  • Activiteiten van andere jeugdverenigingen

Maak een lijst van activiteiten die jullie traditioneel binnen de eenheid voor alle takken of leiding organiseren, zoals:

  • Feesten, eetfestijnen, fuiven, de opening en sluiting van het vaarseizoen, …
  • Financiële acties
  • Jaarlijkse startdag, overgang, uitstap, spelnamiddag, …
  • Weekends en kampen
  • Leidingsweekend
  • Eenheidsraden

Brainstorm over mogelijke nieuwe activiteiten die je op eenheidsniveau kan organiseren, zoals een nieuwe financiële actie, ledenwervingsactie of eenheidsuitstap.

TIP

GEBRUIK DE BRAINSTORMFLAP!
In de Plankoffer van FOS Open Scouting vind je grote papieren flappen, speciaal ontwikkeld om je te inspireren bij het brainstormen!

Stap 3: Activiteiten schrappen & behouden

Op basis van jullie eigen prioriteiten, de verwachtingen van anderen en de haalbaarheid voor de leidingsploeg weeg je nu de mogelijke activiteiten tegen elkaar af en maak je een selectie van de activiteiten die jullie willen organiseren of waaraan jullie willen deelnemen.

Neem er ook even de evaluaties van activiteiten van het vorige jaar bij. Beslis welke conclusies uit evaluaties je verder meeneemt en denk na over hoe je eventuele problemen van vorig jaar kan vermijden. Dit helpt je om te beslissen welke activiteiten je wil behouden, schrappen of aanpassen.

Stap 4: Puzzel & plan

Nu je weet welke activiteiten je dit scoutsjaar op het programma wil zetten, kan je beginnen puzzelen tot je een ambitieus, maar haalbaar eenheidsprogramma hebt. Voor sommige activiteiten ligt de datum vast en daar heb je dus geen zeggenschap over. Plan de rest van de activiteiten tussen de vooraf vastgelegde in.

TIP
GEBRUIK DE PROGRAMMAFICHES!
In de Plankoffer van FOS Open Scouting vind je programmafiches. Daarop kan je per maand zowel de eenheidsactiviteiten als takactiviteiten (zie verder) noteren. Zo heb je steeds een goed overzicht van wat er op de planning staat. Je kan de fiches ook downloaden op www.fosopenscouting.be.

TIP
TIPS VOOR EEN HAALBARE PLANNING

  • Hou rekening met de volledige looptijd van je actie en voorzie voldoende tijd voor alle fases (voorbereiding, uitvoering, afhandeling, …).
  • Hou rekening met de beschikbaarheid van leiding (vb. examenperiodes, stages, …) als je activiteiten plant die veel voorbereiding of begeleiding vragen.
  • Hou rekening met vakanties en feestdagen, deze kunnen een invloed hebben op het aantal aanwezigen.
  • Zorg voor rustpunten in je jaarplanning. De boog kan immers niet altijd gespannen staan.
  • Plan niet te veel activiteiten na elkaar waarvoor ouders moeten (bij)betalen (eetfestijn, uitstap, weekend, enz).

Stap 5: Communiceer

Bezorg elke tak een exemplaar van de programmafiches met daarop alle eenheidsactiviteiten. Op die manier kan niemand zich vergissen en zullen de takactiviteiten niet overlappen met eenheidsactiviteiten. Breng alle medewerkers – zoals stam, comité en kookouders – op de hoogte van de data en activiteiten die voor hen belangrijk zijn.

Geef data van grotere activiteiten – zoals weekends, kampen en eetfestijnen – lang genoeg op voorhand door aan ouders en leden, bijvoorbeeld via je eenheidsboekje of website. Op die manier kunnen ze er rekening mee houden bij hun eigen planning en vergroot je de kans dat ze aanwezig zullen zijn.

Groeipad

Scouting is een wervelende ontdekkingstocht waarin kinderen en jongeren geprikkeld worden om te groeien, hun grenzen te verleggen en hun mogelijkheden te ontwikkelen. Om dat te bereiken, werk je stap voor stap. Je vertrekt van wat je leden al kunnen en bouwt van hieruit verder. Zo daag je je leden uit om een groeipad te doorlopen.

Takwerking

Elke tak focust zich hierbij op een bepaalde leeftijdsgroep, maar zonder het grotere geheel uit het oog te verliezen. Je bouwt verder op de ervaring die ze opdeden in de vorige tak en laat uitdagingen over voor de volgende tak. Op die manier blijft het scoutsleven een wervelend avontuur met jaar na jaar en tak na tak spannende activiteiten om naar uit te kijken. Elke tak is daarin even waardevol: een Bever-Zeehond is geen ‘Welp-in-wording’ en een Senior geen ‘leid(st)er-in-opleiding’.

Groeidomeinen, FOS-methode en activiteiten op maat

Het groeipad is de concrete vertaling van de groeidomeinen, FOS-methode en activiteiten naar de verschillende takken. Daarbij hou je rekening met de leefwereld en de mogelijkheden van de leden in elke tak.

TIP
FOS Open Scouting ontwikkelde op basis van de Fundamenten het FOS-groeipad. Je vindt een exemplaar hiervan in de Plankoffer.

Neem het FOS-groeipad als vertrekpunt en stem het af op jullie eigen eenheid. Afhankelijk van de eigen eenheidscultuur, typische gewoontes of kenmerken van je eenheid (vb. seascouts of landscouts, grote of kleine eenheid, sterke traditie in technieken of meer bezig met sociale projecten, …) zal je andere accenten leggen.

TIP
Gebruik het groeipad ook om je eenheidstradities en -gewoontes eens kritisch onder de loep te nemen. Ga na of jullie aandacht hebben voor alle groeidomeinen en voldoende rekening gehouden hebben met de leeftijdskenmerken van de verschillende takken.

Door met je eenheidsraad een groeipad op te stellen geef je een duidelijke richting aan de werking van elke tak. Je krijgt een beter zicht op de kleine stapjes die in elke tak gezet worden en het groter geheel waartoe die zullen bijdragen. Met die inhoud kan elke tak aan de slag gaan bij het opstellen van hun takprogramma.

Groeidomeinen

Een sterk scoutsprogramma prikkelt Fossers om te groeien en kwaliteiten te ontwikkelen op verschillende domeinen.

VOORBEELD

Groeidomeinen

  • Identiteit: de eigen leefwereld ontdekken, kwaliteiten en groeikansen ontdekken, een eigen levensvisie, drijfveren & idealen ontwikkelen.
  • Verbondenheid: een band opbouwen met anderen, van elkaar leren, zichzelf durven zijn, samen groepsafspraken maken, ontmoeting zoeken met anderen buiten de groep.
  • Engagement: engagement opnemen tegenover zichzelf, de groep en de samenleving, initiatief nemen, verantwoordelijkheid dragen & actie ondernemen.
  • Samenwerking: een bijdrage leveren aan de groep, samen uitdagingen aangaan, overleggen, conflicten zien als nieuw startpunt.
  • Eigen mening: kritisch omgaan met informatie, een onderbouwde mening vormen en uitdragen, in dialoog gaan, luisteren naar de mening van anderen.
  • Emotionele ontwikkeling: gevoelens bewust ervaren, uitdrukken en er grip op krijgen, rekening houden met de gevoelens van anderen.
  • Lichamelijke ontwikkeling: grenzen ontdekken, zichzelf uitdagen, zichzelf niet in gevaar brengen.
  • Probleemoplossend denken: creatief omgaan met oplossingsmogelijkheden, complexe problemen durven aanpakken, leren uit fouten.

Lees meer over de groeidomeinen in ‘De Fundamenten van FOS Open Scouting’.

Het FOS-groeipad geeft je voor elk groeidomein een concretere invulling per tak. Overleg of jullie hiermee akkoord zijn en bespreek of jullie nog andere accenten willen leggen.

FOS-methode

Wereldwijd gebruiken scouts- en gidsenbewegingen de scoutsmethode om kinderen en jongeren te helpen groeien. Daarbovenop plaatsen we bij FOS Open Scouting ontmoeting centraal om ons actief pluralisme in de praktijk te brengen.

VOORBEELD

De FOS-methode
De scoutsmethode:

  • Wet & belofte: stilstaan bij waarden & engagement.
  • Persoonlijke groei: stap voor stap doelen bereiken.
  • Leren door te doen: ervaren in de praktijk.
  • Teamwork: spelen & werken in nesten, patrouilles, kwartieren, ...
  • Symbolen, thema’s & ceremonies: abstracte ideeën herkenbaar voorstellen.
  • Natuur: spelen in de natuur & strijden voor het behoud van de natuur.
  • Begeleiding: leve de leiding!

Ontmoeting staat centraal: Samenwerken, -spelen & -leven leveren heel boeiende ervaringen op. Daarom zetten we in op:

  • Co-educatie: aan de slag met de diversiteit in de groep.
  • Ontmoeting buiten de groep: kennismaken met anderen.
  • Ontmoeting op internationaal niveau: over het muurtje van de landsgrenzen heen kijken en leren.

Lees meer over de FOS-methode in ‘De Fundamenten van FOS Open Scouting’.

De manier waarop je de FOS-methode in de praktijk brengt, zal van tak tot tak verschillen. Bespreek hoe jullie de verschillende elementen van de FOS-methode per tak kunnen invullen.

TIP
Op de FOSwiki vind je per element van de FOS-methode een uitgebreide pagina met concrete ideeën en tips voor activiteiten voor elke tak.

Activiteiten

Stem activiteiten af op de mogelijkheden en leefwereld van de verschillende takken. Door bepaalde activiteiten voor te behouden voor een specifieke tak zorg je ervoor dat er steeds weer iets is om naar uit te kijken. Spreek af welke activiteiten (vb. tweedaagse, buitenlands kamp, …) jullie voor welke tak(ken) voorbehouden.

Maandprogramma

Het maandprogramma (één-, twee- of driemaandelijks) is een verfijning van het jaarprogramma. Daarin voorzie je je doelstellingen op korte termijn en bepaal je waar en welke accenten je in de komende weken wil leggen. Zorg voor variatie in je activiteitenaanbod door bijvoorbeeld verschillende speelterreinen, methodes, thema's en/of locaties aan bod te laten komen.

Het maandprogramma geeft een duidelijk overzicht van wat er in die maand(en) gepland is. Hoewel nog niet elke scoutsactiviteit grondig uitgewerkt is, geeft het een duidelijk overzicht van wat er op til is. Dit is handig voor de leidingploeg want aan de hand hiervan kan je een duidelijke taakverdeling opstellen. Ook voor je communicatie naar ouders en leden toe is een maandprogramma noodzakelijk.

Het opstellen van een maandprogramma is het werk van de takraad, maar uiteraard is het nuttig om je leden inspraak te geven in het opstellen van het programma. Ook is overleg met andere takken soms nodig. Goede afspraken - over het gebruik van lokalen, boten en/of materiaal - maken immers goede vrienden.

Dagprogramma

Om je maandprogramma goed te kunnen uitvoeren, moet je nu je wekelijkse activiteiten concreet uitwerken. Je bepaalt het doel, werkt hierrond een leuke activiteit uit en je legt overzichtelijk alle afspraken vast. Een goede planning en voorbereiding voorkomen frustraties, verhogen de kwaliteit van je activiteiten en zorgen ervoor dat ze vlot verlopen. Een spelfiche is een handig instrument om op al deze vragen een gestructureerd antwoord te formuleren. De spelfiche en bijhorende uitleg vind je terug in de tekst ‘Spelen maken’.